Międzynarodowy wniosek projektowy, w którego przygotowanie zaangażowany był prof. UAM dr hab. Krzysztof Cichy z Zakładu Fizyki Materiałów Funkcjonalnych naszego Wydziału, zyskał uznanie ekspertów i otrzymał finansowanie w ramach prestiżowego europejskiego programu COST (European Cooperation in Science and Technology).
Sukces jest tym większy, że konkurencja w tej edycji była ogromna – spośród ponad 1000 złożonych aplikacji finansowanie przyznano zaledwie 80 projektom, co oznacza, że współczynnik sukcesu wyniósł tylko 7%.
Zatwierdzona akcja COST nosi tytuł „Artificial Intelligence for Fundamental Physics: Open Roadmapping and Inclusive Actions” (akronim AIFORIA). Jej głównym celem jest stworzenie otwartej, inkluzywnej europejskiej platformy służącej do koordynacji działań związanych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji (AI) w fizyce fundamentalnej. Inicjatywa ta połączy dotychczas rozproszone badania teoretyczne, eksperymentalne i obserwacyjne w takich dziedzinach jak fizyka cząstek elementarnych, astrofizyka, fizyka jądrowa, fizyka grawitacyjna oraz kosmologia.
Sztuczna inteligencja rewolucjonizuje współczesną naukę, a jej rola staje się kluczowa dla europejskich infrastruktur badawczych nowej generacji (takich jak High-Luminosity LHC, FAIR, LISA czy Einstein Telescope), które na co dzień mierzą się z bezprecedensową ilością i złożonością danych. Projekt AIFORIA stawia czoła wspólnym wyzwaniom naukowym, do których należą m.in. tworzenie wiarygodnej i interpretowalnej sztucznej inteligencji, rozwijanie energooszczędnych architektur obliczeniowych czy wdrażanie modeli AI uwzględniających symetrie fizyczne i struktury przyczynowe.
Czteroletni projekt będzie realizowany w ramach czterech grup roboczych, skupiających się na zarządzaniu, metodach naukowych, wspólnej infrastrukturze oraz szkoleniach. W planach akcji przewidziano m.in. organizację workshopów, szkół naukowych, hackathonów oraz krótkoterminowych staży zagranicznych, ze szczególnym uwzględnieniem wsparcia dla młodych naukowców. Projekt przyczyni się do konsolidacji europejskiej wiedzy eksperckiej, wyznaczenia standardów i zacieśnienia integracji AI z pełnym cyklem badawczym.
grafika:
to Fig.1 z naszego proposala i miał taki opis (w tłumaczeniu): Nauka wspierana przez sztuczną inteligencję łączy zjawiska we wszystkich skalach - od zderzeń cząstek po ewolucję Wszechświata - w celu odkrywania fundamentalnych prawd o materii, przestrzeni i czasie.
Źródła poszczególnych rysunków: CERN; IceCube/NASA; R.Hurt/Caltech-IPAC; ESA/Planck Collaboration.
